www.autotransport.plOlej silnikowy nie jest wieczny
Olej silnikowy nie jest wieczny
Dlaczego i kiedy wymieniać
9 maja 2016 r.   |  AS

W jakich warunkach pracuje olej silnikowy? Jakie zadania musi spełnić? Jakie właściwości musi posiadać i jak długo jest w stanie dobrze spełniać swoje funkcje?


Nagromadzenie zanieczyszczeń i zakwaszanie oleju są głównym powodem jego regularnej wymiany / Fot. Fotolia/ITBC

Silnik to urządzenie cieplne przetwarzające energię chemiczną spalania paliwa w energię kinetyczną, czyli w ruch tłoków. Panują w nim ekstremalne warunki pracy: temperatury spalania sięgające prawie 1800° C, naciski do ok. 100 barów (kg/cm2), a prędkości obrotowe w normalnym silniku sięgające 6000 obr/min, czyli 100 obr/s. Przy takiej pracy tłok musi pokonać dystans góra-dół w cylindrze 100 razy na sekundę!

Silnik bez odpowiedniego smarowania jest w stanie działać zaledwie kilkanaście minut. Dlatego od wielu lat działy badawcze koncernów naftowych pracują nad opracowaniem technologii olejów silnikowych, która zabezpieczy silnik przed zużyciem tak, aby wytrzymał on setki tysięcy kilometrów przebiegu i lata eksploatacji. Będzie to możliwe, jeśli olej wypełni postawione przed nim zadania, do których należą:

• Smarowanie elementów trących o siebie, aby zapobiegać ich zużyciu i zatarciu, ale również maksymalnie obniżać współczynnik tarcia między nimi. Obecnie nie wystarczy olej odpowiedniej lepkości. Stosuje się specjalne polarne dodatki przeciwzużyciowe aktywnie działające w miejscach, gdzie elementy ocierają się, naciskając na siebie z ciśnieniem sięgającym 100 barów. Dzisiejsze technologie gwarantują długotrwałe działanie.

• Chłodzenie części silnika. Pierścienie i tłoki są bardzo obciążonymi termiczne elementami i to olej w kontakcie z nimi odbiera nadmiar ciepła. W bardziej zaawansowanych silnikach, aby chłodzić denko tłoka, natrysk oleju zaprojektowany jest od dołu. W tych miejscach olej rozgrzewa się nawet do 250° C.

W tak wysokich temperaturach olej niskiej jakości ulega silnemu utlenianiu, rośnie jego lepkość, tworzą się w nim kwaśne i żywiczne związki. Mogą one np. osadzić się w rowkach pierścieniowych i zakleszczyć pierścienie, a to w szybki sposób może prowadzić do nierównomiernego ich zużycia i utraty kompresji. Jednakże stosując zaawansowaną bazę olejową otrzymaną w technologii syntetycznej, pozwala unikać dużego utlenienia i olej może „wytrzymać” dwa razy dłuższe przebiegi pomiędzy wymianami.

• Utrzymanie wnętrza silnika w czystości jest jednym z najistotniejszych zadań, jakie stawiane jest olejom silnikowym. Proces spalania paliwa, nawet w nowoczesnych silnikach, jest niedoskonały w wyniku czego powstaje dużo zanieczyszczeń. Jest to szczególnie widoczne w nowoczesnych silniach Diesla samochodów osobowych, gdzie spalanie ustawione jest w taki sposób, aby powstawała mała ilość tlenków azotu.

Tworzy się wtedy duża ilość cząstek stałych (jak sadza), które w krótkim czasie powodują silne zanieczyszczenie oleju silnikowego. Aby te rakotwórcze cząstki stałe nie wydostawały się na zewnątrz, w układach wydechowych montuje się specjalne filtry cząstek stałych DPF, których zadaniem jest ich wychwycenie, a następnie neutralizacja. W starszych silnikach ze względu na niedoskonałość konstrukcji, dochodzi również do bardzo silnego zanieczyszczenia oleju silnikowego ubocznymi produktami procesu spalania.

Olej dodatkowo musi zmywać wcześniej powstałe, odłożone zanieczyszczenia i utrzymywać je w swojej objętości, w sposób możliwe jak najbardziej rozproszony – zdyspergowany, aby nie odkładały się one w silniku. Olej posiada ograniczoną zdolność do dyspersji – rozpraszania tych zanieczyszczeń i tworzą się niejednorodne, kleiste zawiesiny w nim pływające. Są one bardzo niebezpieczne i klejąc się potrafią zatkać filtr oleju, osadzać na elementach silnika czy nawet zatkać kanały olejowe. W prosty sposób prowadzi to do zatarcia.

Niewiele pomoże dodatkowa filtracja oleju, albo dolewanie dodatków zwiększających właściwości dyspergujące zanieczyszczenia i neutralizujących kwaśne produkty spalania. Dodatki w oleju powodują zmianę jego kompozycji. Co istotne nie smarują, a ich zbyt duża ilość może powodować, że będą ulegać spalaniu. W wyniku tego na tłoku i pierścieniach powstaną twarde popioły metaliczne, które spowodują zwiększenie zużycia tulei oraz pierścieni. I to jest też główny powód, dla którego olej silnikowy należy wymieniać.

• Zabezpieczenie przed korozją wewnętrznych elementów silnika. Podczas spalania paliwa, które zawiera siarkę, do oleju przedostają się jej kwaśne związki. Rolą oleju jest neutralizowanie tych kwaśnych produktów, aby silnik od wewnątrz nie skorodował. Ma on ograniczoną zdolność do neutralizacji i utrzymywania alkaliczności na odpowiednim poziomie.

• Dodatkowo ważne jest, by olej miał odpowiednio niską temperaturę płynięcia i niskie opory tłoczenia, aby podczas rozruchu w niewysokich temperaturach nie było problemu z płynnością oleju i smarowaniem silnika.

Co ile km wymieniać? Najlepszą odpowiedzią są wskazania producenta silnika. To konstruktor dokładnie wie, jakie procesy w silniku zachodzą i jak różne typy silnika odkładają zanieczyszczenia.

W przypadku braku instrukcji lub ewentualnych wątpliwości pomocne są też podpowiedzi producentów olejów - przykładem może być chociażby specjalna strona firmy Total: dobierz-olej.totalpolska.pl.

[ ITBC/AS ]



« powrót
W ostatnim wydaniu PGT 47-48/2018 m.in.
ZOBACZ NASZĄ STRONĘ www.PGT.pl
© 2017 by Polskie Wydawnictwo Transportowe Sp. z o.o.
Auto Transport - Polskie Wydawnictwo Transportowe Sp. z o.o., ul. Marconich 3/7, 02-954 Warszawa
Tel.: +48-22-620 92 14
KRS: 45946 , Regon: 010269289 , NIP: 526-00-10-038 , Kapitał zakładowy: 100.000 PLN
Prezes Zarządu: Alicja Ferdynus